STRONA GŁÓWNA
 Aktualności
 INFORMACJE O GCI
 LOKALIZACJA GCI
 Kursy/ szkolenia/ informacje
 DZIAŁ. GOSP.
 - zalety i wady
 - formy działalności
 - biznes plan
 - ABC umowy
 GCI W ZACH-POM
 WZORY PISM
 WAŻNE ADRESY
 URZĄD MIEJSKI W KARLINIE
 KONTAKT Z GCI
  • - formy działalności

    Zakładając firmę musisz wziąć parę czynników pod uwagę, żeby określić, jaka forma działalności będzie dla Ciebie najbardziej korzystna. Poniżej przedstawiamy krótka charakterystykę i opis najczęściej funkcjonujących form działalności. Ukazujemy również wady i zalety posiadania właśnie takiej działalności.

    Najistotniejszą różnicą między nimi jest fakt sprawowania kontroli. Jeśli chcesz samodzielnie prowadzić biznes i jesteś w stanie pokryć wszystkie koszty związane z uruchomieniem i prowadzeniem firmy zdecyduj się na indywidualną działalność gospodarczą lub też spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością czy akcyjną. Jeśli natomiast zamierzać prowadzić firmę z innymi wybierz spółkę cywilną, jawną partnerską, komandytową lub komandytowo-akcyjną.

    Problem wyboru formy prowadzenia działalności gospodarczej występuje tak w momencie zakładania nowego przedsiębiorstwa, jak i w różnych fazach jego rozwoju. Wzrost przedsiębiorstwa może powodować bądź niemożność, bądź nieefektywność funkcjonowania oraz dalszego rozwoju w ramach formy wybranej przy zakładaniu przedsiębiorstwa, co powoduje konieczność zmiany tejże formy. Długofalowa nieprzydatność wybranej przez nas na początku działalności formy może mieć tragiczne skutki dla całego przedsiębiorstwa. Po prostu zmiany, które zostały dokonane wraz z rozwojem firmy czy czasem jej trwania (bo być może była zbyt wielka na początku i niepotrzebna na potrzeby lokalnego rynku, bo tylko taki zaopatrywała), warunkują konieczność przemianowania rodzaju przedsiębiorstwa.

    Każdy przedsiębiorca ma do wyboru kilka form swej działalności:

    • przedsiębiorstwa jednoosobowe;
    • przedsiębiorstwa - spółki;
    • przedsiębiorstwa - spółdzielnie.

    Indywidualna działalność gospodarcza

    Mówiąc działalności gospodarczej w postaci przedsiębiorstwa jednoosobowego mamy na myśli przedsiębiorstwo jednego właściciela będącego osobą fizyczną - niezależnie od liczby pracowników, których w nim zatrudnia. Podstawę prawną tworzenia i funkcjonowania przedsiębiorstw jednoosobowych w Polsce stanowi Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej oraz przepisy Kodeksu cywilnego (poza częścią dotyczącą spółek).

    To taki typ prowadzenia firmy, który w największym stopniu umożliwia Ci samodzielne działanie i zarządzanie. Jest on dobry dla osób, które nie lubią się podporządkowywać innym, są skuteczne i sprawcze w działaniu i mają własne pomysły i zasoby finansowe potrzebne do prowadzenia firmy.

    Dodatkowymi plusami tej aktywności są:

    • jasny podział praw i obowiązków, który sam sobie ustalasz;
    • łatwość wprowadzania zmian związanych np. z profilem działalności;
    • niewysokie koszta rejestracji i prowadzenia firmy ( brak konieczności płacenia podatku od czynności cywilno-prawnych w przypadku zawiązania spółki);
    • prostota rozliczeń księgowo-finansowych ( prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, korzystanie z zryczałtowanych form opodatkowania lub "odliczanie od podatku" wielu wydatków związanych z prowadzeniem działalności);
    • łatwość dokonywania zmian w kapitale firmy.

    Utworzenie przedsiębiorstwa jednoosobowego nie wiąże się ze spełnieniem jakichkolwiek wymagań kapitałowych (minimalna wielkość kapitału) i w sensie prawnym - poza nielicznymi dziedzinami wymagającymi uzyskania koncesji - wystarcza zgłoszenie faktu utworzenia przedsiębiorstwa do tzw. ewidencji działalności gospodarczej.

    Oprócz wielu niewątpliwych zalet posiadana indywidualnej działalności gospodarczej musisz być także przygotowany na zmaganie się z trudnościami niekiedy to, co bywa plusem w pewnych okolicznościach może okazać się minusem. Licz się z pełną odpowiedzialnością, jaka będziesz musiał ponieść. W przypadku strat czy też bankructwa długi firmy będziesz musiał spłacać z własnej kieszeni.

    Kolejne wady to:

    • uzależnienie całego rozwoju firmy od jednej osoby (co dwie głowy to nie jedna);
    • brak pracownik powoduje, że szef musi być stale obecny, co jest czasami niewykonalne (praca po godzinach, brak urlopu);
    • niemożnośc zbudowania dużej organizacji.

    Przedsiębiorstwo jednoosobowe jest prowadzone i reprezentowane przez właściciela, tj. przedsiębiorcę, odpowiadającego w sposób wyłączny i bez ograniczeń za wszelkie zobowiązania swojej firmy zarówno majątkiem przedsiębiorstwa, jak majątkiem osobistym. Pełnej osobistej odpowiedzialności za działalność przedsiębiorstwa towarzyszy pełnia kompetencji decyzyjnych przedsiębiorcy, jakkolwiek te ostatnie (i tylko one) mogą być delegowane (np. w formie pełnomocnictwa).

    Przedsiębiorstwa jednoosobowe tworzą z reguły najliczniejszą grupę firm, działają głównie w takich dziedzinach, jak handel, usługi, rolnictwo czy drobna produkcja i stanowią zarówno trwały element struktury gospodarki, jak też (często) jedynie pierwszą formę działalności gospodarczej, podlegającą w później­szym okresie przekształceniom.

    Przedsiębiorstwa - spółki

    Z ekonomicznego punktu widzenia spółka jest zrzeszeniem osób lub kapitału celem prowadzenia działalności gospodarczej. W sensie prawnym jest to natomiast umowa zawierana przez wspólników celem prowadzenia wspólnego przedsiębiorstwa zarobkowego lub osiągnięcia w innej formie wspólnego celu gospodarczego.

    Najczęściej wyróżnia się poniższe kryteria podziału spółek:

    • podstawę ekonomiczną utworzenia;
    • zakres odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki;
    • źródło prawa regulujące powstanie i działalność spółki.

    Kryteria te prowadzą do podziału ogółu przedsiębiorstw-spółek odpowiednio na osobowe i kapitałowe oraz cywilne i handlowe.

    Spółki osobowe to takie, które w zasadzie opierają swą działalność na osobistej pracy wspólników w przedsiębiorstwie, przy czym wspólnicy wraz ze spółką ponoszą pełną odpowiedzialność majątkową za zobowiązania spółki. Wyróżnia się wśród nich spółki:

    • cywilne,
    • jawne,
    • komandytowe.

    W spółkach kapitałowych najczęściej nie ma więzi między działalnością spółki i osobistą pracą wspólników, a ci ostatni nie odpowiadają za zobowiązania spółki wobec wierzycieli. Podmiotem odpowiedzialności jest jedynie spółka odpowiadająca za zobowiązania swoim (wydzielonym od majątku wspólników) kapitałem. Spółkami kapitałowymi są:

    • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością;
    • spółka akcyjna.

    Spółki cywilne (inaczej spółki prawa cywilnego) są prawnie regulowane art. 860-875 Kodeksu cywilnego. Regulację prawną spółek handlowych stanowi natomiast Kodeks handlowy. Do tego typu spółek zalicza się spółki:

    • jawną,
    • komandytową,
    • z ograniczoną odpowiedzialnością,
    • akcyjną.

    Spółki cywilne uwidaczniane są w ewidencji działalności gospodarczej, spółki handlowe zaś - w rejestrze handlowym. Zarówno ewidencja działalności gospodarczej, jak rejestr handlowy są jawne i stanowią podstawowe źródło informacji o przedsiębiorstwie-spółce dostępne jej kontrahentom.

    Spółka z ograniczona odpowiedzialnością

    To taki rodzaj działalności, w którym prowadzący działalność ponoszą tylko częściową odpowiedzialność za zobowiązania spółki do wartości ich udziałów. Ten rodzaj działalności sprawdza się w przypadku uzyskania możliwości włożenia znacznego kapitału i prowadzenia przedsiębiorstwa na większą skalę. Nie tylko wspólnicy, ale już samo spółka jest podmiotem prawnym, dlatego nie tylko wspólnicy odpowiadają za zobowiązania a również mają wpływ na dziłalnośc firmy. Kolejna zaletą jest nieograniczona możliwość prowadzenia różnych przedsiębiorstw. Sporządzając umowę spółki powołuje się również jej zarząd, który zajmuje się prowadzeniem księgowości i reprezentacją jej w sądzie i poza nim. Zarząd kontroluje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna.

    Jak każdy rodzaj działalności gospodarczej również ten posiada wady. Do minusów posiadania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością można zaliczyć:

    • odpowiedzialność zarządu;
    • prowadzenie skomplikowanej księgowości.

    Spółka akcyjna

    Spółka akcyjna jak nazwa wskazuje to forma działalności gospodarczej, która posiada akcjonariuszów, czyli osoby, które wykupują udziały firmy. Akcje są papierami wartościowymi, które podlegają obrotowi na giełdzie. Będąc udziałowcem spółki akcyjnej istnieje możliwość zaangażowania znacznego kapitału i podwyższenia go w drodze emisji akcji. W ten sposób można prowadzić znaczne przedsiębiorstwa. Spółka akcyjna jest osobowością prawną. Spółka taka podobnie jak sp. z o. o. wymaga prowadzenia pełnej księgowości i jest podwójnie opodatkowana, jeśli chodzi o dochody.

    Spółka cywilna

    Jak podaje umowa spółka cywilna to taki rodzaj działalności, w której wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Założenie jej nie jest skomplikowaną sprawą i nie jest dość drogie. Do kolejnych zalet tego rodzaju działalności należy zaliczyć:

    • proste procedury prowadzenia;
    • prostotę złączenia zasobów kilku osób i ich pomysłów;
    • w przypadku interesu rodzinnego taki rodzaj działalności gospodarczej jest idealny, gdyż poszczególni członkowie mają do siebie zaufanie i wnoszą coś, czego nie posiadają inne jednostki w rodzinie np. majątek czy umiejętności;
    • zaangażowanie wszystkich wspólników;
    • możliwość z korzystania z prostych zryczałtowanych podatków;
    • podatek od czynności cywilno-prawnych, który z tytułu umowy spółki wynosi 1% od wartości wkładu;
    • niedrogie koszta wpisu do ewidencji;
    • będąc wspólnikiem spółki można prowadzić książkę przychodów i rozchodów.

    Do wad tego rodzaju działalności można zaliczyć fakt, że wspólnicy są osobiście odpowiedzialni i muszą ręczyć całym swoim majątkiem, dlatego prowadzenie tego rodzaju spółki wiąże się z podejmowaniem ogromnego ryzyka.

    Minusami są także:

    • zaangażowanie wszystkich wspólników w sprawy spółki, choć niektórzy sprawdzają się jedynie jako bierni dostarczyciele gotówki;
    • niemożliwość działania na większą skalę, czasami niekorzystne opodatkowanie od osób fizycznych.

    Co zrobić, aby założyć spółkę cywilną?

    Należy spisać umowę w oparciu o Kodeks cywilny. Umowa taka powinna zawierać imiona i nazwiska wspólników, miejsce i zakres działalności, obszar działania, wysokość wnoszonych kapitałów, zakres odpowiedzialności wspólników, uczestnictwo w zyskach i stratach spółki (zwykle uzależniony od procentowego udziału wspólników), czas trwania spółki i sposób jej rozwiązania.

    Pamiętaj, że przy zawieraniu tego rodzaju spółki dobrze jest wnieść klauzulę określającą dokładny Twój udział w zyskach i stratach.

    Spółka jawna

    Spółka jawna to taka spółka, która prowadzi we wspólnym imieniu przedsiębiorstwo zarobkowe w większym rozmiarze, a nie jest spółką handlową. Taka spółka nie jest osobą prawną, może ja, więc reprezentować każdy ze wspólników a jej majątek jest własnością osobistą. Jest to jednak mało spotykany rodzaj działalności gospodarczej ze względu na niewielkie korzyści. Taka forma działalności nie wymaga powoływania rady nadzorczej i zarządu.

    Spółka komandytowa

    To najrzadziej spotykana działalność na rynku polskim. Jest to rodzaj spółki jawnej różniącej się jedynie tym, że jeden ze wspólników odpowiada wobec wierzycieli całym swoim majątkiem, i przynajmniej jeden musi mieć ograniczoną odpowiedzialność. Spółka taka jak i spółka cywilna nie jest osobą prawną a forma działalność spółki komandytowej pozwala na szybkie powiększenie aktywów spółki, ponieważ ograniczona odpowiedzialność komandytariuszy nie wymaga zaangażowania kapitałowego i jest dobrym sposobem inwestowania. Pozytywne aspekty posiadania takiej spółki to:

    • silna ochrona prawna;
    • możliwość korzystania z prostych zryczałtowanych form opodatkowania;
    • możliwość prowadzenia przedsiębiorstwa na większą skalę;
    • sala działalności jest nie ograniczona ilościowo.

    Do wad można zaliczyć:

    • pełna odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki;
    • koszty aktu notarialnego, wpisu do rejestru;
    • wymóg prowadzenia pełnej księgowości.

    Ten rodzaj działalności jest najbardziej odpowiedni dla osób, które chcą prowadzić firmę, ale nie mają kapitału, a ci, do których chcą się zwrócić po gotówkę nie budzą aż takiego zaufania by dzielić się z nimi władzą.

    Spółka komandytowa-akcyjna

    Główną różnicą między spółką komandytową a komandytowo-akcyjną jest fakt nabywania kapitału przez emitowanie akcji. Poza tym wspólnicy pełnią rolę akcjonariuszy więc nie odpowiadają za zobowiązania spółki.

    Opisane w artykule formy działalności gospodarczej funkcjonują na rynku polskim. Chcąc prowadzić własny biznes najlepiej jednak skonsultować się z prawnikiem, bądź skorzystać z biura konsultacyjnego.

    Przedsiębiorstwa-spółdzielnie

    Spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem o nie ograniczonej liczbie członków, zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, prowadzącym działalność gospodarczą w celu zaspokojenia potrzeb swoich członków.

    Spółdzielnie różnią się od spółek w dwóch kwestiach:

    • po pierwsze - zmienność składu osobowego, która powoduje płynność funduszu udziałowego w przeciwieństwie do kapitału zakładowego czy akcyjnego w spółkach kapitałowych;
    • po drugie - w przeciwieństwie do spółek, na plan pierwszy, jako główny cel działania spółdzielni, wysuwa się zaspokojenie potrzeb członków spółdzielni (np. zarobkowych, możliwości zbytu czy zakupu, kulturalnych itd.), wobec których prowadzenie działalności gospodarczej jest jedynie środkiem.

    Również w przeciwieństwie do spółek, gdzie wpływ na zarządzanie wiązany jest z reguły z wielkością wkładu kapitałowego, w spółdzielni występuje zasada demokracji w zarządzaniu. Oznacza ona, że każdy członek spółdzielni ma jednakowe prawo głosu, bez względu na liczbę posiadanych udziałów.

    Utworzenie spółdzielni wymaga uchwalenia statutu przez członków-założycieli oraz zapisu w rejestrze sądowym. Z chwilą rejestracji spółdzielnia nabywa osobowość prawną.

    Struktura władz spółdzielni bliska jest rozwiązaniom właściwym spółkom kapitałowym i obejmuje: walne zgromadzenie członków spółdzielni, radę nadzorczą oraz zarząd.

    Kilka słów na koniec

    Za podstawowe kryteria, które powinny być uwzględnione przy wyborze formy prawno-organizacyjnej prowadzenia działalności gospodarczej, uważa się:

    • wymagania założycielskie,
    • zakres odpowiedzialności majątkowej i ryzyka kapitałowego,
    • możliwości finansowania działalności,
    • zakres kierowania,
    • zakres kontroli firmy,
    • obciążenia podatkowe.

    Ponadto w niektórych przypadkach mogą występować dalsze kryteria, jak na przykład problem dziedziczenia, zakres możliwości upłynniania udziałów w przedsiębiorstwie, trwałość formy prawno-organizacyjnej itp. Elementami wymagań założycielskich, na które należy zwrócić uwagę, są np.:

    • przymus prawny (bądź jego brak) zawarcia umowy notarialnej;
    • uwidocznienie przedsiębiorstwa jedynie w ewidencji działalności gospodarczej bądź też w rejestrze przedsiębiorstw (rejestrze handlowym), co wiąże się z wysokością kosztów założycielskich;
    • konieczność (bądź jej brak) ujawnienia w nazwie przedsiębiorstwa nazwiska (nazwisk) przedsiębiorcy(ów);
    • konieczność spełnienia wymagań dotyczących liczby wspólników (spółka akcyjna, spółdzielnia) i wielkości wkładów kapitałowych (spółka akcyjna, spółka z o.o.)
      konieczność publicznego ujawniania wyników działalności (spółka akcyjna).

    Istotnym czynnikiem wyboru rodzaju przedsiębiorstwa są powiązane ze sobą:

    • zakres odpowiedzialności majątkowej za zobowiązania przedsiębiorstwa;
    • ryzyko kapitałowe uczestnika przedsięwzięcia.

    Nieograniczony zakres odpowiedzialności, rozciągający się także na majątek osobisty przedsiębiorcy(ów), oznacza równocześnie nieograniczone ryzyko kapitałowe (przedsiębiorstwo jednoosobowe, spółki osobowe z wyjątkiem komandytariuszy w spółkach komandytowych). W sytuacji, w której obowiązuje odpowiedzialność tylko do wysokości majątku przedsiębiorstwa (spółki kapitałowe, spółdzielnie), ryzyko kapitałowe uczestnika przedsięwzięcia jest ograniczone do wysokości jego wkładu kapitałowego. Ważne jest zatem wyprzedzające (w stosunku do założenia przedsiębiorstwa) określenie stopnia ryzyka działalności na bazie np. obserwacji tendencji w gospodarce, charakteru rynku czy rodzaju podejmowanej działalności i preferowanie form o ograniczonym ryzyku kapitałowym (w przypadku dziedzin o wysokim ryzyku).

    Forma prawno-organizacyjna przedsiębiorstwa może wywierać pierwotny wpływ na możliwości finansowania jego działalności poprzez istnienie założycielskich rygorów kapitałowych oraz zakres możliwości pozyskiwania kapitału (spółki kapitałowe). Trzeba także uwzględnić związki pomiędzy formą prawno-organizacyjna a możliwościami uzyskiwania zasileń kredytowych. Zasadniczo istnieje zależność pozytywna - przy porównywalności innych warunków - pomiędzy możliwościami uzyskiwania kredytów a surowością przepisów określających odpowiedzialność majątkową (wielkość kapitału, nie ograniczona odpowiedzialność).

    W przedsiębiorstwie jednoosobowym oraz w typowych spółkach osobowych mamy do czynienia z "unią personalną" własności kapitału i zarządzania przedsiębiorstwem. Pełnia kompetencji zarządczych przedsiębiorcy(ów) jest tu następstwem pełnej odpowiedzialności i nie ograniczonego ryzyka kapitałowego, co powoduje istnienie równowagi między władzą a odpowiedzialnością. W spółkach kapitałowych natomiast z reguły występuje oddzielenie udziału kapitałowego od kompetencji zarządczych, a kierowanie przedsiębiorstwem jest powierzane menedżerom. Skutkiem działania menedżera z jednej strony może być wyższa (niż w przypadku kierowania przez niefachowych właścicieli) efektywność zainwestowanego kapitału; z drugiej strony jednak powierzenie kierowania przedsiębiorstwem wynajętemu fachowcowi pociąga za sobą koszty bezpośrednie w postaci jego wynagrodzenia, a także możliwość strat w wyniku działania według jego własnej hierarchii celów, niekoniecznie pokrywających się z celami przedsiębiorcy(ów) pomimo możliwości nadzoru i kontroli.

    Czynnikiem, który należy również uwzględnić w ramach omawianego kryterium, jest ewentualny (jeżeli prawo go wymaga) udział pracowników w zarządzaniu w ramach danej formy organizacyjno-prawnej. Jego występowanie wpływa w oczywisty sposób na ograniczenie kompetencji właściciela(i) oraz możliwość pojawienia się rozbieżności celów pomiędzy właścicielami a zarządzającymi.

    Obciążenia podatkowe są tym kryterium, które jest najczęściej i najwyraźniej brane pod uwagę przy wyborze prawno-organizacyjnej formy przedsiębiorstwa. Wynika to z faktu, że jest ono w zasadzie jedynym kryterium o charakterze mierzalnym. Podstawowe znaczenie ma tu fakt pojedynczego lub podwójnego opodatkowania dochodów. O ile w przedsiębiorstwach jednoosobowych i spółkach osobowych opodatkowaniu podlega bezpośredni dochód przedsiębiorcy(ów), o tyle w przedsiębiorstwach posiadających osobowość prawną (spółki kapitałowe, spółdzielnie) opodatkowany jest dochód przedsiębiorstwa (opodatkowanie pierwotne) i dochód przedsiębiorcy(ów) w postaci dywidendy (opodatkowanie wtórne). Zdarza się też, że system podatkowy stwarza określone preferencje dla pewnych form prawno-organizacyjnych czy struktury kapitału w Polsce np. spółki joint ventures).

    Wielość kryteriów wyboru formy prawno-organizacyjnej przedsiębiorstwa, także widoczne na pierwszy rzut oka zróżnicowanie ich ważności (jakkolwiek noże ono się zmieniać w zależności od preferencji przedsiębiorcy(ów)) powoduje, e wybór formy prawno-organizacyjnej jest trudnym i złożonym problemem decyzyjnym. Owocuje to częstym w praktyce dokonywaniem wyboru na podstawie intuicji bądź też wcześniejszych doświadczeń i obserwacji otoczenia, co w naturalny sposób podnosi prawdopodobieństwo decyzji nieoptymalnej. Ważność decyzji dotyczącej formy przedsiębiorstwa, przy jej znacznym skomplikowaniu, wyznacza zatem celowość i zasadność korzystania przy jej podejmowaniu odpowiednich metod stwarzających szansę dobrania formy do konkretnej sytuacji i czasu.

    Podstawa prawna: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 roku O Swobodzie Działalności Gospodarczej (Dz.U.04.173.1807).